Нам даверана памяць. Добрыя справы – дастойная пашана загінулым

На Дзятлаўшчыне стартавала рэспубліканская акцыя “Лес! Дабро! Парадак!”, прымеркаванай да пяцігодкі якасці, якая праводзіцца пад эгідай Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

Першымі яе ўдзельнікамі сталі члены школьнага лясніцтва “ЛесКам+” і навучэнцы сярэдняй школы № 1 горада Дзятлава імя А. М. Чурылы разам са сваім педагогам і класным кіраўніком Наталляй Белаус.

Напярэдадні Дня памяці Хатынскай трагедыі яны навялі парадак на падыходах і ў месцах масавага пахавання ахвяраў Халакосту, якія знаходзяцца ў лесе, пры аўтадарозе Наваельня – Дварэц.

Да першага мерапрыемства акцыі далучыліся прадстаўнікі Дзятлаўскага лясгаса, “Лясной газеты” і намеснік генеральнага дырэктара па ідэалагічнай рабоце Гродзенскага дзяржаўнага лесагаспадарчага ўпраўлення Наталля Пясецкая.

– Разам з удзельнікамі школьнага лясніцтва “ЛесКам+” мы распачынаем штогадовую акцыю “Лес! Дабро! Парадак”, зацверджаную Міністэрствам лясной гаспадаркі. Яна будзе праходзіць у Беларусі і на Дзятлаўшчыне ў тым ліку да 18 красавіка і заклікае грамадзян аб’ядноўвацца талакой для навядзення парадку і аднаўлення беларускіх лясоў. Тут, у лясным масіве каля вёскі Коцькі, знаходзяцца тры пахаванні ахвяраў Халакосту гадоў Вялікай Айчыннай вайны. Разам з валанцёрамі мы навядзём парадак на саміх помніках і падыходах да іх, – расказаў намеснік кіраўніка па ідэалагічнай рабоце Дзятлаўскага лясгаса Аляксей Урбановіч.  

Ён нагадаў удзельнікам акцыі гісторыю гэтага месца, якой падзяліўся Дзятлаўскі гісторыка-краязнаўчы музей: “Усяго за гады вайны на тэрыторыі раёна было знішчана больш за 19 тысяч яўрэяў. Сярод іх асаблівай жорсткасцю вылучаецца знішчэнне яўрэйскага насельніцтва ў лясным масіве паміж вёскамі Дварэц і Коцькі. Яшчэ вясной 1942 года ў Дварцы было створана яўрэйскае гета. Каля 400 дварэцкіх яўрэяў павінны былі на працягу двух тыдняў перасяліцца туды і насіць нашытую жоўтую зорку Давіда.

Восенню гета ўзялі пад узмоцненую ахову. У 9 гадзін раніцы канвой пачаў выводзіць зняволеных за агароджу і саджаць у машыны. Каля вёскі Коцькі па загадзе акупантаў мясцовыя жыхары капалі траншэі. Сюды з’язджаліся машыны, гружаныя людзьмі з Івянца, Налібокаў, Любчы, Карэлічаў, Дзятлава і Дварца. З боку Наваельні рухаліся калоны яўрэяў, прывезеных на чыгуначную станцыю.

Для выканання расстрэлу прыбылі эсэсаўцы, ім дапамагалі паліцаі. Сялянам, якія капалі траншэю, загадалі адысці і знаходзіцца побач. У 10 гадзін пачаўся расстрэл: зняволеных ставілі на край траншэі, стралялі з блізкай адлегласці, і забітыя падалі ўніз. Грузавікі пад’язджалі адзін за адным. Крывавая бойня працягвалася ўвесь дзень. Да абеду была запоўнена першая траншэя, за ёй – другая. Да вечара – яшчэ адна за два кіламетры ад Дварца. Вяскоўцы, якія пад прыцэлам аўтаматаў закопвалі траншэю, сталі відавочцамі жудаснага відовішча: зямля набрыняла крывёй, варушылася. Увечары 51 чалавек, якія не змяшчаліся ў траншэях, былі расстраляны ў гета вёскі Дварэц. У 2004 годзе іх астанкі перапахавалі на яўрэйскіх могілках у Дзятлаве, а на месцах расстрэлу засталіся тры помнікі. На адным з іх таблічка на рускай і яўрэйскай мовах паведамляе: “Тут пахаваны 10 000 ахвяраў, жыхары Дварца, Івянца, Рубяжэвічаў, Дзераўной, Налібокаў, Карэлічаў, Дзятлава і іншых вёсак, па-зверску расстраляныя 28.12.1942 нямецкімі фашыстамі”.

Школьнікі атрымалі неабходны інвентар, гаспадарчыя пальчаткі для работы і інструктаж ад ляснічага Новаяльнянскага лясніцтва Валерыя Зінкевіча па правілах бяспекі і паводзінаў у лесе.

Разам з дарослымі юныя абаронцы лесу дружна папрацавалі на памятных для дзятлаўчан месцах: навялі парадак, паставілі кветкі і лампадкі да помнікаў.

На памяць аб рэспубліканскай акцыі яны атрымалі падарункі ад абласнога лесагаспадарчага аб’яднання.

Актывісткі школьнага лясніцтва расказалі, чаму вырашылі паўдзельнічаць у мерапрыемстве.

Ангеліна Ярмаловіч:

–  Вясна прыйшла і ўжо кліча нас з-за парт на вуліцу, таму мы з радасцю прынялі прапанову папрацаваць у лесе з карысцю для роднага раёна і задавальненнем для сябе. Робім усё дружна, як і заўсёды. Разам са школьным лясніцтвам мы пастаянна ўдзельнічаем у экалагічных акцыях, бо разумеем: лес – гэта багацце, прыгажосць і крыніца свежага паветра, наша будучыня. Мы здольныя аказаць дарослым дапамогу ў яго прыбіранні. Таксама гэтай зімой мы “адкрылі” ў горадзе сталоўку для птушак, якую папаўнялі і даглядалі, прадаўжаем гэту справу і цяпер.

Паліна Кіцун:

– Ахвотна падтрымалі экалагічную акцыю, тым больш што яна звязана з памяццю аб ахвярах Вялікай Айчыннай вайны. На ўроках гісторыі і факультатыўных занятках мы вывучаем гэту тэму, у нашым школьным музеі знаёмімся з ваеннай гісторыяй краю і самі праводзім даследаванні па тэме. На гэты раз нам выпаў шанц навесці парадак на такіх памятных месцах – не толькі словам, але і справамі даказаць, што мы помнім подзвіг і трагедыю беларускага народа.

Наталля АВЯРЧУК

Подписывайтесь на телеграм-канал «Дятлово ОНЛАЙН» по короткой ссылке @gazeta_peramoga

#нашелучшее #нашалепшае