Неабыякавыя нататкі да Дня Незалежнасці

З маленства я палюбіў беларускі народ, асабліва вяскоўцаў.

Наогул, многія з нас – родам з хат, звычайных і сціплых, але такіх утульных і гасцінных, такіх любых і дарагіх сэрцу. У гэтых хатах ашчадна здолела захавацца памяць пра наша маленства, юнацтва. І як горка, што сярод сучаснікаў ёсць тыя, хто гатовы здраджваць беларускаму, іх абсалютна не цікавіць генеалогія свайго роду.

Чаму мы нярэдка забываем, што наш народ – гэта наша душа, гэта наш гонар і сумленне? Чаму мы не хочам ведаць як мага больш пра свой народ, пра нас саміх, спазнаваць сябе? Чаму мы бязлітасна штодзённа знішчаем родную прыроду-матухну?

У ХХІ стагоддзі мы, на жаль, у многім страцілі сакральнасць і святасць. Раней жа ворыва, сяўба, збор ураджаю, будаўніцтва хаты, нават сняданак, абед і вячэра мелі высокае літургічнае значэнне. Наш продак не проста араў поле – ён маліўся роднай зямельцы, мірнаму блакітнаму небу над галавой, сваёй сінявокай старонцы, што дасталася яму ў спадчыну. Жыццё на зямлі прыводзіла да пастаяннага самапазнання, да ўсведамлення сваёй біяграфічнай місіі – пакінуць след пасля сябе. Таму хлебароб, селянін, земляроб – гэта не прафесіі, гэта надзейная і трывалая філасофія жыцця-быцця.

Ураджэнец маленькай вёсачкі Лаша былога Гродзенскага павета Яўхім Карскі стаў вялікім беларусам. Удзельнічаў у стварэнні Інбелкульта і БДУ. І ўсё жыццё прысвяціў вывучэнню Бацькаўшчыны. Цяжка знайсці куточак беларускай зямлі, у якім не пабываў бы вучоны-вандроўнік, даследуючы мову, жыццёвы ўклад, традыцыі, святы, песні і казкі свайго народа. З-пад пяра вучонага і этнографа Карскага выйшла больш за тысячу прац, у тым ліку манаграфій, артыкулаў, падручнікаў для вышэйшай і сярэдняй школы. Самая знакамітая — трохтомнае выданне “Беларусы”. Яго называюць энцыклапедыяй беларусазнаўства. Менавіта ў гэтым выданні даследчык абгрунтаваў, што беларускі народ існуе як нацыянальная адзінка са сваёй арыгінальнай культурай, мовай, багатымі традыцыямі і невычэрпнай крыніцай вуснай паэтычнай народнай творчасці.

Нашы продкі падарылі душам беларусаў і беларусачак глабальны і бессмяротны сімвал: Маці-Зямля.

Менавіта земляробства — нацыянальная ідэя — непасрэдна звязана з культам смерці-нараджэння. І якіх толькі катаклізмаў не бачыў мой народ, як толькі не здзекваліся з яго матчынай мовы, з яго песень, у якіх душа народа, усё заўсёды адраджалася.

Я супраць тых “герояў”, хто называе маю мову мужыцкай, а саму Беларусь – вясковай. Вясковага паходжання не трэба саромецца. І, дарэчы, шляхамі вёскі – гэта зусім не назад, як звычайна лічаць некаторыя, а наперад!

Канстанцін КАРНЯЛЮК