З прыняццем у 1999 годзе Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям’і ў грамадзян з’явілася магчымасць заключаць шлюбныя дагаворы. З 2010 года грамадзяне сталі актыўна праяўляць сваё імкненне да іх афармлення і заключэння.
У шлюбным дагаворы бакі могуць вызначыць парадак падзелу маёмасці, якая з’яўляецца іх агульнай сумеснай маёмасцю, вызначыць пералік сумесна нажытай маёмасці, якая будзе перададзена кожнаму з іх пасля скасавання шлюбу, агаварыць умовы адносна змянення рэжыму агульнай сумеснай уласнасці шляхам вызначэння долевай уласнасці або ўласнасці аднаго з бакоў на ўсю маёмасць, якая адносіцца да агульнай сумеснай уласнасці, правы і абавязкі мужа і жонкі па ўзаемным утрыманні, у тым ліку пасля скасавання шлюбу, а таксама іншыя пытанні. Пры гэтым, умовы шлюбнага дагавора не павінны ставіць ні адзін з бакоў у неспрыяльнае становішча.
Важнай асаблівасцю шлюбнага дагавора з’яўляецца магчымасць яго заключэння яшчэ да моманту рэгістрацыі шлюбу. Пары, якія аформілі свае адносіны і толькі пасля задумаліся аб неабходнасці заключэння шлюбнага дагавора, могуць зрабіць гэта ў любы час у перыяд шлюбу. На сёння забарона на заключэнне шлюбнага дагавора тычыцца толькі былых мужоў і жонак.
Шлюбны дагавор заключаецца толькі ў пісьмовай форме і належыць абавязковаму натарыяльнаму засведчанню. У гэтай працэдуры прымаюць удзел і муж, і жонка. Незахаванне натарыяльнай формы шлюбнага дагавора робіць яго несапраўдным.
Грамадзяніну, які звярнуўся па засведчанне шлюбнага дагавора, варта прыйсці толькі з дакументам, які пацвярджае асобу. Усе астатнія неабходныя дакументы можа запытаць натарыус.
Калі шлюбны дагавор заключаецца асобамі, якія ўступаюць шлюб, ён набывае сілу з дня рэгістрацыі шлюбу. Калі такі дагавор заключаецца паміж мужам і жонкай, ён будзе правамоцны з дня яго натарыяльнага засведчання.
Пры наяўнасці ў шлюбным дагаворы ўмоваў, якія з’яўляюцца ці могуць стаць падставай узнікнення, пераходу, спынення правоў, абмежаванняў (абцяжарванняў) правоў на нерухомую маёмасць, – уступаюць у сілу з дня дзяржаўнай рэгістрацыі шлюбнага дагавора ў адпаведным органе.
Шлюбны дагавор можа быць зменены або скасаваны па ўзаемнай згодзе асобаў, якія ўступаюць у шлюб, мужа і жонкі – да скасавання шлюбу, а таксама былымі мужам і жонкай – у час дзеяння шлюбнага дагавора ў той жа форме, што і заключаны шлюбны дагавор. Адмовіцца ад выканання шлюбнага дагавора ў аднабаковым парадку нельга. Калі муж і жонка не могуць прыйсці да адзінага меркавання па змяненні ўмоваў дагавора або яго спыненні, трэба звярнуцца ў суд.
Жанна СЁМУХА,
натарыус Гродзенскай натарыяльнай акругі
